علت خال گیلاسی: خال گیلاسی که در اصطلاح پزشکی با نام Cherry Angioma شناخته میشود، نوعی ضایعه خوشخیم پوستی است که به شکل نقاط کوچک قرمز، قرمز تیره یا بنفش روی سطح پوست ظاهر میشود. این خالها معمولاً گرد یا بیضی شکل هستند و ممکن است کمی برجسته یا کاملاً صاف باشند. دلیل نامگذاری آنها شباهت رنگشان به میوه گیلاس است. این خالها بیشتر در بزرگسالان و به ویژه افراد بالای ۳۰ سال دیده میشوند و در اکثر موارد خطری برای سلامتی ایجاد نمیکنند، اما گاهی به دلیل مسائل زیبایی یا تغییرات ناگهانی نیاز به بررسی پزشکی دارند.
در این مقاله به بررسی ۶ تا از علت های ایجاد خال گیلاسی و علائم و روش های درمان آن می پردازیم.
فهرست مطالب
علت خال گیلاسی | چرا ایجاد میشود؟
پزشکان هنوز به یک علت واحد و قطعی برای بروز خال گیلاسی نرسیدهاند، اما تحقیقات نشان میدهد که رشد غیرطبیعی رگهای خونی کوچک (مویرگها) در لایه درم پوست، عامل اصلی ایجاد این ضایعات است. چندین عامل میتوانند در ایجاد یا تشدید این خالها نقش داشته باشند:
۱. عوامل ژنتیکی
اگر والدین یا نزدیکان درجه یک شما خال گیلاسی داشته باشند، احتمال این که شما هم در طول زندگی به آن مبتلا شوید، بیشتر است. این ارتباط ژنتیکی میتواند بر محل بروز خالها، تعداد آنها، اندازه و حتی سن شروع ظاهر شدنشان تأثیر بگذارد. در واقع، بعضی افراد از نظر ژنتیکی مستعد رشد بیش از حد مویرگها هستند که این امر بروز خال گیلاسی را تسهیل میکند.
۲. افزایش سن
با گذر زمان و افزایش سن، ساختار پوست و رگهای خونی تغییر میکند. لایههای پوستی نازکتر شده و خاصیت ارتجاعی کاهش مییابد. این تغییرات باعث میشود مویرگها راحت تر گشاد شوند و رشد غیرطبیعی پیدا کنند. به همین دلیل خال های گیلاسی معمولاً بعد از سن ۳۰ تا ۴۰ سالگی بیشتر دیده میشوند و حتی ممکن است با افزایش سن، اندازه و تعداد آنها رو به فزونی برود.
۳. تغییرات هورمونی
هورمونها نقش مهمی در کنترل عملکرد عروق خونی دارند. در دورانهایی مثل بارداری، یائسگی یا استفاده از داروهای هورمونی (مثل قرص های ضد بارداری)، نوسانات شدید هورمونی میتواند رشد و گسترش رگهای خونی کوچک را تحریک کند. همین امر احتمال ظاهر شدن خالهای گیلاسی جدید یا بزرگتر شدن خالهای قدیمی را افزایش میدهد.
۴. قرار گرفتن در معرض آفتاب
نور خورشید به ویژه اشعه ماوراء بنفش (UV) میتواند باعث آسیب به دیواره رگ های خونی شود و روند بازسازی غیرطبیعی آنها را آغاز کند. این فرآیند، در طول زمان، احتمال تشکیل خالهای گیلاسی را بیشتر میکند. افرادی که کار یا فعالیت روزانهشان در فضای باز است، یا در مناطق آفتابی زندگی میکنند، در معرض خطر بالاتری قرار دارند.
۵. تماس با مواد شیمیایی
برخی مواد شیمیایی موجود در محیط کار یا منزل، مثل حلال های صنعتی، برخی شوینده های قوی یا مواد پاککننده میتوانند بر پوست و عروق خونی اثر منفی بگذارند. تماس طولانی مدت یا مکرر با این مواد ممکن است سلامت رگهای خونی سطحی را مختل کند و به تدریج باعث ایجاد ضایعاتی مثل خال گیلاسی شود.
۶. بیماریها یا مشکلات زمینهای
در برخی موارد نادر، مشکلات سلامتی جدی تر میتوانند باعث افزایش ناگهانی تعداد خالهای گیلاسی شوند. به عنوان مثال، بیماری های کبدی، اختلالات عروقی یا برخی سندرمهای ژنتیکی میتوانند در بروز این ضایعات نقش داشته باشند. همچنین، تغییرات شدید ناگهانی در سیستم ایمنی یا متابولیسم بدن نیز ممکن است چنین اثری ایجاد کند.
علائم خال گیلاسی
شناخت علائم خال گیلاسی به شما کمک میکند این ضایعات را از سایر مشکلات پوستی متمایز کنید:
- اندازه معمول بین ۱ تا ۵ میلیمتر
- رنگ قرمز روشن، قرمز تیره یا بنفش
- سطح صاف یا کمی برجسته
- بدون درد و خارش در بیشتر موارد
- خونریزی در صورت آسیب یا خراشیدن
آیا خال گیلاسی خطرناک است؟
در اغلب موارد، خال گیلاسی یک مشکل کاملاً خوشخیم است و خطر خاصی برای سلامتی ایجاد نمیکند. با این حال، اگر تغییرات ناگهانی در اندازه، رنگ یا شکل آن مشاهده کردید، یا اگر همراه با خونریزی مکرر و بدون دلیل مشخص بود، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید تا احتمال مشکلات پوستی جدی تر بررسی شود.
پیشگیری از خال گیلاسی
هیچ راه تضمینی برای پیشگیری کامل از خال گیلاسی وجود ندارد، اما رعایت چند نکته میتواند احتمال بروز آن را کاهش دهد:
- استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF مناسب
- اجتناب از تماس طولانی مدت با نور خورشید
- داشتن رژیم غذایی سالم و سرشار از آنتیاکسیدان
- پرهیز از تماس مستقیم با مواد شیمیایی مضر
- نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت پوست
روش های درمان خال گیلاسی
اگرچه درمان خال گیلاسی از نظر پزشکی اغلب ضروری نیست، اما به دلایل زیبایی یا در صورت ایجاد مشکل میتوان از روشهای زیر استفاده کرد:
۱. لیزر درمانی: استفاده از لیزر PDL یا Nd:YAG یکی از روش های رایج برای رفع خال های گیلاسی است. این روش بدون ایجاد زخم و با کمترین دوره نقاهت انجام میشود.
۲. الکتروکوتر: در این روش از جریان الکتریکی برای سوزاندن و حذف ضایعه استفاده میشود.
۳. کرایوتراپی: در این روش خال با نیتروژن مایع منجمد شده و به تدریج از بین میرود.
۴. جراحی کوچک (اکسیزیون): برای خالهای بزرگتر یا مقاوم، میتوان از جراحی با تیغ ظریف استفاده کرد.
سوالات متداول درباره علت خال گیلاسی
۱. آیا خال گیلاسی مسری است؟
خیر، این نوع خال به هیچ عنوان مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
۲. آیا خال گیلاسی خودبهخود از بین میرود؟
معمولاً خیر، مگر اینکه با روشهای درمانی از بین برده شود.
۳. آیا خال گیلاسی نشانه بیماری جدی است؟
در بیشتر موارد خیر، اما در صورت ایجاد تعداد زیادی خال در مدت کوتاه، باید بررسی پزشکی انجام شود.
۴. بهترین روش درمان خال گیلاسی چیست؟
لیزر درمانی و الکتروکوتر جزو مؤثرترین روشها هستند و به پوست ظاهری یکنواخت میدهند.
جمع بندی
علت خال گیلاسی معمولاً ترکیبی از عوامل ژنتیکی، افزایش سن، تغییرات هورمونی و آسیب ناشی از نور خورشید است. این خالها خوشخیم هستند و معمولاً نیازی به درمان ندارند، مگر به دلیل زیبایی یا مشکلاتی مثل خونریزی. اگر تعداد یا اندازه خالها به سرعت تغییر کرد، مراجعه به کلینیک برداشتن خال در اصفهان بهترین تصمیم است.
